08:30 Ontvangst  
09:00 - 09:15 Inleiding door dagvoorzitter Arnoud Bos  
09:15 - 10:00 Wat artsen over vergeten moeten weten. prof.dr. Douwe Draaisma
Dokters hebben dagelijks met geheugen te maken, is het niet met dat van hun patiënten, dan wel met dat van henzelf. In de medische praktijk kunnen vragen opkomen over zwangerschapsvergeetachtigheid, ouderdomsvergeetachtigheid of de gevolgen van een ‘chemobrein’. Ook leeftijdsafhankelijke veranderingen in een ouder wordend geheugen eisen aandacht, net als de mogelijkheid, soms bij de dokter zelf, van ‘mild cognitive impairment’. Volgens Douwe Draaisma is ‘vergeten’ de fabrieksinstelling van het menselijk geheugen en onthouden de uitzondering. Maar ouderdom komt niet alleen met achteruitgang. Bij mensen die tegen de zestig lopen doen zich nieuwe verschijnselen voor, zoals het reminiscentie-effect, en nieuwe inzichten over wat herinneringen nu werkelijk zijn. Ook zal Draaisma ingaan op de medische implicaties van het door Kahneman ontdekte ‘eindeffect’: de subjectieve beleving tijdens het einde van een medische ingreep heeft een disproportioneel effect op de herinnering aan de gehele ingreep.
10:00 - 10:45 Geheugen en Alzheimer. prof.dr. Wiesje van der Flier
Je herinneringen maken je tot wie je bent. Een goed geheugen is essentieel voor ons functioneren in het dagelijks leven. Maar.. wat is HET geheugen eigenlijk? En waar in de hersenen vinden we dat geheugen dan terug? In deze voordracht ga ik in op de verschillende vormen van geheugen. HET geheugen bestaat eigenlijk niet; je kunt dit brede begrip op meerdere manieren indelen. En als we dan hebben geconstateerd hoe ingewikkeld het concept van geheugen is, dan is het maar een kleine stap om te begrijpen dat de representatie van het geheugen in de hersenen ook niet simpelweg op één plaats is. In de hersenen kun je het geheugen begrijpen als een netwerk. En het ophalen van een herinnering komt dan dus overeen met het doen oplichten van zo’n netwerk. Hoe beter het netwerk – hoe beter verankerd de herinnering. Dé geheugenziekte nummer één is de ziekte van Alzheimer. Deze ziekte komt veel voor en de aantallen zijn groeiende. Er zijn nog geen oplossingen in de vorm van medicijnen die werken. Toch gaat het wetenschappelijk onderzoek hard. Ik neem u mee in wat al is bereikt en in welke richting onderzoekers wereldwijd naar oplossingen zoeken.
10:45 - 11:15 Pauze  
11:15 - 12:00 Over geveinsd geheugenverlies. prof.dr. Marko Jelicic
Mensen die verdacht worden van een ernstig delict of verwikkeld zijn in b.v. een letselschadeprocedure willen nog weleens geheugenverlies simuleren. Verdachten veinzen amnesie in de hoop strafvermindering te krijgen, letselschadepatiënten simuleren geheugenverlies om er financieel op vooruit te gaan. Omdat het veinzen van amnesie niet met de ‘klinische blik’ kan worden aangetoond, hebben wetenschappers slimme procedures ontwikkeld om het simuleren van geheugenverlies op een valide wijze te detecteren. Uitgelegd zal worden hoe deze procedures in de praktijk kunnen worden toegepast.
12:30 - 13:30 Lunch  
13:30 - 14:15 Kunnen we ons geheugen verbeteren en hoe werkt dat? dr. Boris Konrad
Boris Nikolai Konrad doet niet alleen onderzoek naar het supergeheugen, hij heeft er zelf een. De neurowetenschapper onderzoekt de neuronale basis van de geheugentraining aan het Donders Instituut in Nijmegen en is meervoudig Memory World Record houder, winnaar van het tv-programma 'The Brain' in Duitsland en ook bekend van 'Wedden Dat Ik Het Kan' (SBS 6). Hij geeft een demonstratie van zijn geheugen, deelt de technieken die dergelijke voorstellingen mogelijk maken en legt de neurowetenschap van het superieure geheugen uit.
In zijn onderzoek volgde Boris Konrad de trainingsvoortgang van deelnemers en bestudeerde hij ook geheugenatleten, die honderden cijfers in minuten, honderden namen of lange lijsten met woorden kunnen onthouden. Toch beweren ze dat ze een totaal normaal geheugen hebben dat getraind is tot deze niveaus met behulp van oude geheugentechnieken zoals het geheugenpaleis. Boris Nikolai Konrad zal uitleggen hoe en waarom deze methoden werken, hoe je deze voor jezelf kunt gebruiken en wat ze ons leren over hoe het geheugen in het algemeen werkt.
14:15 - 15:00 Geheugenstoornissen na een ongeval. prof. dr. Joukje van der Naalt
Na een ongeval is het geheugen tijdelijk niet in staat om nieuwe gebeurtenissen op te slaan, dit wordt posttraumatische amnesie genoemd. Dit kan enige minuten, dagen en weken aanhouden en uiteindelijk herstellen. Ook is een patiënt een gedeelte van de tijd voor het ongeval kwijtgeraakt maar dit kan geleidelijk terugkomen. Deze geheugenstoornissen zijn een tijdelijk fenomeen in tegenstelling tot andere ziektes waarbij het geheugen geleidelijk wordt aangetast. Hoe ontstaan deze geheugenstoornissen na een ongeval en hoe kan je dit testen? En is het mogelijk om te onderzoeken waar deze fenomenen in onze hersenen zijn gelokaliseerd? Deze vragen en nog veel meer zullen worden toegelicht tijdens deze voordracht.
15:00 - 15:30 Pauze  
15:30 - 16:15 Sommige dingen zou je liever niet onthouden. prof.dr. Miranda Olff
Wat is de relatie tussen (extreme) stress en het geheugen? Hoe komt het dat we sommige gebeurtenissen maar niet kunnen vergeten, hoe graag we dat ook zouden willen? 80% van de Nederlanders maakt ooit in het leven een potentieel traumatiserende gebeurtenis mee. In het geval van traumatische stress zien we dat de herinneringen zich ongecontroleerd opdringen, dat de gebeurtenis opnieuw beleefd wordt alsof het zich hier en nu afspeelt, of dat de slaap bruut verstoord wordt door nachtmerries over de nare geburtenis. Tegelijkertijd zitten er gaten in het verhaal, of zijn delen ervan weg. In extreme gevallen kan de gehele gebeurtenis niet actief herinnerd worden. De posttraumatische stress stoornis (PTSS) is bij uitstek een stoornis die draait om de herinnering aan de gebeurtenis. Hoe vertaalt een extreme gebeurtenis zich in symptomen van PTSS en verankert zich in het lichaam? Wat kunnen we doen ter preventie en in de behandeling. In deze lezing zal de relatie tussen de gebeurtenis en de symptomen besproken worden een ook hoe men met behulp van psychotherapie weer controle over het even -inclusief de traumatische herinneringen- kan krijgen.
16:15 - 17:00 De “Dark Side” van het geheugen. dr. Henry Otgaar
In strafzaken ontbreekt vaak aan hard bewijs zoals DNA-sporen of vingerafdrukken. Rechters hebben dan voor hun vonnis niet veel anders tot hun beschikking dan de verklaringen van getuigen, slachtoffers en verdachten. Uit onderzoek blijkt dat zulke verklaringen onbetrouwbaar zijn, omdat ze op kinderlijk eenvoudige manier besmet kunnen worden door bijvoorbeeld suggestieve vragen te stellen in het verhoor of tijdens de rechtszitting. In deze lezing zal Henry Otgaar laten zien hoe feilbaar het geheugen is en wat de relevantie daarvan is voor de rechtspraak. U zult daardoor ook ontdekken wat dit voor belangrijke consequenties dit kan hebben in uw medische praktijk waar de (hetero)anamnese ("het patiëntenverhoor") grotendeels op het geheugen van de patiënt en zijn naasten berust..
17:00 Afsluiting en borrel